മരണപ്പെട്ട വ്യാപാരിയുടെ പേരിൽ ജിഎസ്ടി വകുപ്പ് പുറപ്പെടുവിച്ച അസസ്‌മെന്റ് ഉത്തരവിന് നിയമസാധുതയില്ലെന്ന് ആന്ധ്രാപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി. വ്യാപാരി മരിച്ചതിനുശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിൽ ആരംഭിച്ച നികുതി നിർണയ നടപടികളും അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവും അസാധുവാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ കോടതി, 2023 ഏപ്രിൽ 20-ലെ അസസ്‌മെന്റ് ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി.

മിത്രയ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമയായ ഗോത്രു ധർമ്മയ്യ 2019 ജൂൺ 18-ന് മരിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ സ്ഥാപനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കരാർ ജോലികളുടെ ബിൽ തുക 2020–21 കാലയളവിൽ ലഭിച്ചതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ജിഎസ്ടി വകുപ്പ് മരണപ്പെട്ട ഉടമയുടെ പേരിൽ കാരണം കാണിക്കൽ നോട്ടീസ് നൽകുകയും തുടർന്ന് അസസ്‌മെന്റ് ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഇതിനെതിരെ മകൾ ഗോത്രു ലക്ഷ്മി ദേവി സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിലാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ നടപടി. മരണ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് പരിശോധിച്ച കോടതി, അസസ്‌മെന്റ് ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പുതന്നെ വ്യാപാരി മരിച്ചിരുന്നുവെന്നും മരണപ്പെട്ട വ്യക്തിക്കെതിരെയുള്ള ഉത്തരവിന് നിയമപരമായ പ്രാബല്യമില്ലെന്നും വ്യക്തമാക്കി.

ജിഎസ്ടി നിയമത്തിലെ സെക്ഷൻ 93 പ്രകാരം മരണപ്പെട്ട വ്യക്തിയുടെ നികുതി കുടിശ്ശിക നിയമാനുസൃതമായി ഈടാക്കാൻ വ്യവസ്ഥയുണ്ടെങ്കിലും, അതിനായി നിയമപരമായ പ്രതിനിധികളെ നടപടികളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ടെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ബിസിനസ് തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ അത് നടത്തുന്ന വ്യക്തിയെയും ബിസിനസ് അവസാനിപ്പിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ മരണപ്പെട്ടയാളുടെ സ്വത്ത് കൈവശമുള്ള നിയമപരമായ അവകാശിയെയും ഉൾപ്പെടുത്തി നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാം.

നിലവിലെ അസസ്‌മെന്റും അനുബന്ധ നടപടികളും റദ്ദാക്കിയ കോടതി, ഗോത്രു ലക്ഷ്മി ദേവിക്ക് നിയമാനുസൃത നോട്ടീസ് നൽകി വാദം കേൾക്കാനുള്ള അവസരം അനുവദിച്ചശേഷം പുതിയ അസസ്‌മെന്റ് നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാൻ നികുതി വകുപ്പിന് അനുമതി നൽകി.

മരണപ്പെട്ട വ്യാപാരികളുടെ പേരിൽ നേരിട്ട് നികുതി നിർണയ ഉത്തരവുകൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതിന് പകരം നിയമപരമായ പ്രതിനിധികളെ ഉൾപ്പെടുത്തി നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കണമെന്ന നിയമനിലപാട് വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ് വിധി.