ബെംഗളൂരു: ജിഎസ്ടി നിയമപ്രകാരം ഓഡിറ്റ് ആരംഭിച്ച് റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കിയ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ തന്നെ നികുതി ഡിമാൻഡ് സംബന്ധിച്ച നോട്ടീസ് നൽകുകയും അഡ്ജുഡിക്കേഷൻ നടപടികൾ പൂർത്തിയാക്കി അന്തിമ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ചെയ്ത നടപടി കർണാടക ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കി. ഓഡിറ്റ് ആരംഭിച്ച ഉദ്യോഗസ്ഥൻ തന്നെ തുടർന്നുള്ള നികുതി നിർണയ നടപടികൾ നടത്താൻ പാടില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ കോടതി, കേസ് മറ്റൊരു യോഗ്യനായ ഉദ്യോഗസ്ഥന് കൈമാറി പുതുതായി പരിഗണിക്കാൻ നിർദേശിച്ചു.

ഇമ്രാൻ കെ. മഡിവാലെ വേഴ്സസ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് കർണാടക കേസിലാണ് ഹൈക്കോടതിയുടെ നിർണായക ഇടപെടൽ. 2017ലെ കേന്ദ്ര, കർണാടക ജിഎസ്ടി നിയമങ്ങളിലെ സെക്ഷൻ 73(9) പ്രകാരം 2024 ഓഗസ്റ്റ് 23ന് പുറപ്പെടുവിച്ച എക്സ് പാർട്ടി നികുതി നിർണയ ഉത്തരവും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഫോം GST DRC-07 ഉത്തരവുമാണ് കോടതി റദ്ദാക്കിയത്.

ജിഎസ്ടി നിയമത്തിലെ സെക്ഷൻ 65 പ്രകാരം ഓഡിറ്റ് ആരംഭിച്ച രണ്ടാമത്തെ എതിർകക്ഷിയായ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ തന്നെ ഓഡിറ്റ് റിപ്പോർട്ട് പൂർത്തിയാക്കുകയും തുടർന്ന് നോട്ടീസ് നൽകുകയും നികുതി ബാധ്യത സംബന്ധിച്ച അഡ്ജുഡിക്കേഷൻ നടപടികൾ നടത്തി അന്തിമ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ചെയ്തതായി കോടതി കണ്ടെത്തി.

ഓഡിറ്റ് നടപടികൾ ആരംഭിച്ച ഉദ്യോഗസ്ഥന് അതേ വിഷയത്തിൽ നോട്ടീസ് നൽകി നികുതി നിർണയം നടത്താൻ കഴിയില്ലെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ നടപടിക്രമം അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് വിലയിരുത്തിയാണ് നികുതി നിർണയ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കിയത്.

ഉത്തരവ് നിയമവിരുദ്ധവും അധികാരപരിധിക്ക് പുറത്തുള്ളതും സ്വാഭാവിക നീതിയുടെ തത്വങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധവുമാണെന്നായിരുന്നു ഹർജിക്കാരന്റെ പ്രധാന വാദം. നികുതി നിർണയ ഉത്തരവിനെ തുടർന്ന് ബാങ്ക് അക്കൗണ്ട് മരവിപ്പിക്കുന്നതിനോ അറ്റാച്ച് ചെയ്യുന്നതിനോ നോട്ടീസ് നൽകിയതായും സ്വത്തുക്കൾ അറ്റാച്ച് ചെയ്യുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചതായും ഹർജിക്കാരന്റെ അഭിഭാഷകൻ കോടതിയെ അറിയിച്ചു.

കേസിലെ സാഹചര്യങ്ങൾ പരിശോധിച്ച ഹൈക്കോടതി, 2024 ഓഗസ്റ്റ് 23ലെ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി തുടർനടപടികൾക്കായി കേസ് തിരിച്ചയച്ചു. നേരത്തെ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ച ഉദ്യോഗസ്ഥനല്ലാത്ത മറ്റൊരു യോഗ്യനായ ഉദ്യോഗസ്ഥന് കേസ് കൈമാറാൻ ജോയിന്റ് കമ്മിഷണർ ഫോർ കൊമേഴ്സ്യൽ ടാക്സസിന് നിർദേശം നൽകി.

2024 മേയ് 17ന് സെക്ഷൻ 73(5) പ്രകാരം നൽകിയ ഫോം GST DRC-01A ഇന്റിമേഷനു മറുപടി സമർപ്പിക്കുന്ന ഘട്ടം മുതൽ നടപടികൾ വീണ്ടും ആരംഭിക്കാനാണ് കോടതി നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഓഡിറ്റ് റിപ്പോർട്ടിനെതിരായ എതിർപ്പുകൾ ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ നിയമപരമായ വാദങ്ങളും ഹർജിക്കാരന് ഉന്നയിക്കാം. പുതുതായി ചുമതലപ്പെടുത്തുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഈ വാദങ്ങൾ പരിഗണിച്ച് നിയമാനുസൃതമായി തുടർനടപടികൾ സ്വീകരിക്കണമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

ഓഡിറ്റും നികുതി നിർണയവും ഒരേ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ നടത്തിയെന്ന കാരണത്താൽ നികുതി ഡിമാൻഡ് റദ്ദാക്കിയെങ്കിലും നികുതി ബാധ്യത തന്നെ ഇല്ലാതായതായി കോടതി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല. പകരം, നടപടിക്രമത്തിലെ അപാകത പരിഹരിച്ച് മറ്റൊരു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ മുഖേന വിഷയം വീണ്ടും പരിശോധിക്കാനാണ് നിർദേശം.

ജിഎസ്ടി ഓഡിറ്റ്, നോട്ടീസ്, അഡ്ജുഡിക്കേഷൻ നടപടികൾ എന്നിവയിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ അധികാരപരിധിയും സ്വാഭാവിക നീതിയുടെ തത്വങ്ങളും പാലിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ് വിധി. ഓഡിറ്റ് നടത്തിയ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ തന്നെ നികുതി നിർണയ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ച സമാന സാഹചര്യങ്ങളിലുള്ള കേസുകളിൽ ഈ വിധി നിയമപരമായ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിയൊരുക്കും. എന്നാൽ ഓരോ കേസിലെയും ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ നിയമപരമായ അധികാരവും നടപടിക്രമങ്ങളും പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

നികുതി ഭരണസംവിധാനത്തിൽ പരിശോധനയും അന്തിമ നികുതി നിർണയവും നടത്തുമ്പോൾ നടപടിക്രമപരമായ നീതി ഉറപ്പാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയാണ് കർണാടക ഹൈക്കോടതിയുടെ ഈ തീരുമാനം വീണ്ടും മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്.